تدلیس در لغت به معنای فریب دادن، پنهان کردن، تاریک ساختن و مبهم کردن است. در اصطلاح حقوقی تدلیس عبارت است از عملیاتی که موجب فریب طرف معامله بشود.
![تبلیغ در سایت ملک فوری تبلیغات با قیمت مناسب](/Melkfoori_style/assets/img/banner/ad/1.webp)
تدلیس در لغت به معنای فریب دادن، پنهان کردن، تاریک ساختن و مبهم کردن است. در اصطلاح حقوقی تدلیس عبارت است از عملیاتی که موجب فریب طرف معامله بشود. به عبارت دیگر تدلیس عبارت است از پوشاندن عیبی در مال یا نمایاندن یک صفت یا امتیاز کمالی غیر واقعی در مال. خیار تدلیس یکی از خیارات قانونی است که در ماده 438 قانون مدنی ایران به آن اشاره شده است. این خیار به طرفی از معامله که فریب خورده است، حق فسخ معامله را میدهد.
خیار تدلیس در معامله ملک
خیار تدلیس یکی از خیارات قانونی است که در ماده 438 قانون مدنی ایران به آن اشاره شده است. این خیار به خریدار ملک این حق را میدهد که در صورتی که فروشنده با انجام اقداماتی فریبنده، وی را به خرید ملک وادار کرده باشد، معامله را فسخ کند. خریدار در صورت تحقق خیار تدلیس، میتواند معامله را فسخ کند. همچنین، وی میتواند علاوه بر فسخ معامله، خسارات ناشی از تدلیس فروشنده را نیز مطالبه کند. برای تحقق خیار تدلیس در معامله ملک، باید شرایط زیر وجود داشته باشد:
- وجود تدلیس از سوی فروشنده: تدلیس عبارت است از عملیاتی که موجب فریب طرف معامله شود. این عملیات باید از سوی فروشنده انجام شده باشد و به قصد فریب خریدار باشد.
- عدم علم خریدار به تدلیس: خریدار باید در زمان انعقاد معامله از تدلیس فروشنده بیاطلاع باشد.
- وقوع معامله به دلیل تدلیس: خریدار باید به دلیل تدلیس فروشنده، معامله را انجام داده باشد.
خیار تدلیس در اجاره به چه صورت است؟
خیار تدلیس در اجاره نیز یکی از خیارات قانونی است که در ماده 441 قانون مدنی ایران به آن اشاره شده است. این خیار به مستأجر این حق را میدهد که در صورتی که موجر با انجام اقداماتی فریبنده، وی را به اجاره ملک وادار کرده باشد، قرارداد اجاره را فسخ کند. شرایط تحقق خیار تدلیس در اجاره همانند شرایط تحقق خیار تدلیس در معامله ملک است. مستأجر در صورت تحقق خیار تدلیس، میتواند قرارداد اجاره را فسخ کند. همچنین، وی میتواند علاوه بر فسخ قرارداد، خسارات ناشی از تدلیس موجر را نیز مطالبه کند.
شرایط اعمال خیار تدلیس:
وجود عقد لازم: خیار تدلیس فقط در مورد عقود لازم، مانند بیع، قابل اعمال است.
وجود تدلیس: تدلیس باید از سوی یکی از طرفین معامله انجام شده باشد.
عدم علم طرف زیاندیده به تدلیس: اگر طرف زیاندیده به تدلیس علم داشته باشد، خیار تدلیس وجود ندارد.
اعلام تدلیس توسط طرف زیاندیده: طرف زیاندیده باید تدلیس را به طرف دیگر اعلام کند.
در صورتی که شرایط تحقق خیار تدلیس وجود داشته باشد، طرف زیاندیده میتواند معامله را فسخ کند. فسخ معامله باید به صورت کتبی انجام شود.
آثار فسخ معامله به دلیل خیار تدلیس:
عودت مبیع یا ثمن: طرفین باید مبیع یا ثمن را به یکدیگر رد کنند.
جبران خسارت: طرف زیاندیده میتواند خسارت وارد شده به خود را از طرف دیگر مطالبه کند.
خیار تدلیس نقش مهمی در معاملات دارد. این خیار از طرفی که فریب خورده است، در برابر فریبکاری طرف دیگر معامله محافظت میکند.
چه مواردی شامل خیار تدلیس می شود:
پنهان کردن عیب در مال: اگر یکی از طرفین معامله عیب در مال را از طرف دیگر پنهان کند، مرتکب تدلیس شده است.
نمایان ساختن صفت یا امتیاز کمالی غیر واقعی در مال: اگر یکی از طرفین معامله صفت یا امتیاز کمالی غیر واقعی در مال را به طرف دیگر بقبولاند، مرتکب تدلیس شده است.
برای مثال، فرض کنید شخصی یک اتومبیل را به دیگری میفروشد. بعداً مشخص میشود که اتومبیل دارای عیوب پنهان زیادی است، مانند تصادف شدید، موتور سوخته و غیره. در این صورت، خریدار میتواند معامله را به دلیل خیار تدلیس فسخ کند. البته باید توجه داشت که تشخیص تدلیس بر عهده دادگاه است. بنابراین، اگر طرفین در مورد وجود تدلیس اختلاف داشته باشند، باید به دادگاه مراجعه کنند.
تفاوت خیار تدلیس و غبن:
خیار تدلیس و خیار غبن دو خیار قانونی هستند که در قانون مدنی ایران به آنها اشاره شده است. این دو خیار در برخی موارد شباهت دارند، اما در برخی موارد نیز با یکدیگر تفاوت دارند.
شباهت خیار تدلیس و غبن
هر دو خیار، حق فسخ معامله را برای طرف معامله ایجاد میکنند.
هر دو خیار، در صورتی که شرایط قانونی آنها وجود داشته باشد، قابل اعمال هستند.
تفاوت خیار تدلیس و غبن
علت ایجاد خیار: خیار تدلیس به دلیل فریب طرف معامله توسط طرف دیگر ایجاد میشود، اما خیار غبن به دلیل تفاوت فاحش بین قیمت واقعی و قیمت معامله ایجاد میشود.
زمان اعمال خیار: خیار تدلیس باید فوراً پس از اطلاع از تدلیس اعمال شود، اما خیار غبن تا یک سال پس از وقوع معامله قابل اعمال است.
نتیجهگیری
خیار تدلیس یکی از خیارات قانونی است که به طرف معامله این حق را میدهد که در صورتی که طرف دیگر با انجام اقداماتی فریبنده، وی را به انجام معامله وادار کرده باشد، معامله را فسخ کند. این خیار در معامله ملک و اجاره نیز قابل اعمال است.
نظرات در مورد خیار تدلیس در معامله ملک به چه معناست؟